Instrukcja technologiczna spawania ma sens tylko wtedy, gdy zawiera wszystko, czego wymaga norma. Poniżej rozpisaliśmy wymagania ISO 15609-1:2019 punkt po punkcie — i program, który je wypełnia, wersjonuje i drukuje w dwóch językach.
WPS, czyli instrukcja technologiczna spawania, to dokument, który mówi spawaczowi, jak wykonać konkretne złącze: jakim procesem, jakim spoiwem, jakim prądem, z jakim podgrzewaniem wstępnym. ISO 15609-1 nie mówi, jak spawać. Mówi, co musi zostać zapisane, bo to są zmienne, które zmieniają jakość gotowego złącza.
pWPS, czyli wstępna instrukcja technologiczna spawania, to ten sam dokument przed kwalifikowaniem. Na jego podstawie spawa się próbkę, bada ją, a wynik trafia do protokołu kwalifikowania technologii spawania (WPQR) wg ISO 15614 albo do PQR wg ASME IX. Dopiero wtedy zakwalifikowany WPS powołuje się na ten protokół. Zasady ogólne tej drogi są w ISO 15607, nie w 15609-1.
Seria ISO 15609 ma pięć części, po jednej na rodzinę procesów. Część 1 dotyczy spawania łukowego i to ona obejmuje MMA, MIG/MAG, TIG, SAW i plazmę. Spawanie gazowe, wiązką elektronów, laserowe oraz zgrzewanie rezystancyjne opisują części 2–5.
Zawartość techniczną określa rozdział 4 normy. Poniżej pogrupowany tak, jak się go realnie wypełnia, a nie w kolejności numeracji. Wszędzie tam, gdzie ma to znaczenie, podaje się zakresy i tolerancje — WPS obejmuje przedział warunków, a nie jeden punkt pracy. Dla części zastosowań listę można rozszerzyć albo skrócić.
To jest streszczenie dla orientacji. Wiążący jest tekst normy — ISO 15609-1:2019, do kupienia w ISO.
| Grupa | Co musi znaleźć się w WPS | Punkt |
|---|---|---|
| Identyfikacja | Wytwórca, oznaczenie WPS oraz powołanie na WPQR lub inny dokument kwalifikujący | 4.2 |
| Materiał rodzimy | Oznaczenie materiału i jego norma odniesienia; numer grupy materiałowej (ISO/TR 20172, 20173 lub 20174 — albo ISO/TR 15608, jeśli materiał nie jest tam przypisany). Jeden WPS może obejmować całą grupę | 4.3.1 |
| Wymiary | Zakres grubości materiału; zakres średnicy zewnętrznej dla rur | 4.3.2 |
| Proces | Proces spawania oznaczony wg ISO 4063 | 4.4.1 |
| Pozycje | Pozycje spawania wg ISO 6947 | 4.4.3 |
| Postać złącza | Szkic złącza z wymiarami albo powołanie na dokument, który je podaje; kolejność ściegów na szkicu, jeśli ma znaczenie dla właściwości złącza | 4.4.2 |
| Przygotowanie złącza | Stan powierzchni, czyszczenie i odtłuszczanie wraz z metodą; oprzyrządowanie, uchwyty i sczepianie | 4.4.4 |
| Podkładka | Rodzaj — materiałowa, gazowa albo z topnika | 4.4.7 |
| Żłobienie grani | Metoda, głębokość i kształt | 4.4.6 |
| Materiały dodatkowe | Oznaczenie i wytwórca wraz z nazwą handlową, wymiar oraz sposób postępowania, na przykład suszenie lub przechowywanie w podgrzewanym pojemniku | 4.4.8 |
| Gaz osłonowy | Oznaczenie wg ISO 14175, a gdzie ma to zastosowanie — skład, wytwórca i nazwa handlowa | 4.4.16 |
| Parametry elektryczne | Rodzaj prądu (AC lub DC) i biegunowość; parametry spawania impulsowego, jeśli występuje; zakres prądu; zakres napięcia, jeśli dotyczy; zakres prędkości podawania drutu przy spawaniu zmechanizowanym i automatycznym | 4.4.9 |
| Zmechanizowane i automatyczne | Zakres prędkości spawania oraz zakres prędkości podawania drutu lub taśmy | 4.4.10 |
| Technika | Zakosy — maksymalna szerokość ściegu przy spawaniu ręcznym i półautomatycznym; amplituda, częstotliwość i czas zatrzymania przy zmechanizowanym i automatycznym. Kąt uchwytu, elektrody lub drutu, jeśli jest wymagany | 4.4.5 |
| Energia liniowa / energia łuku | Zakres, wg ISO/TR 18491 | 4.4.17 |
| Podgrzewanie wstępne | Minimalna temperatura na początku i w trakcie spawania. Jeśli podgrzewanie nie jest wymagane — najniższa dopuszczalna temperatura przedmiotu | 4.4.11 |
| Temperatura międzyściegowa | Maksymalna, a jeśli to konieczne również minimalna | 4.4.12 |
| Utrzymanie podgrzania | Minimalna temperatura w obszarze spoiny, którą należy utrzymać przy przerwaniu spawania | 4.4.13 |
| Wygrzewanie wodorowe | Zakres temperatury i minimalny czas wytrzymania | 4.4.14 |
| Obróbka cieplna po spawaniu | Minimalny czas i zakres temperatury obróbki cieplnej lub starzenia, albo powołanie na normę, która to określa | 4.4.15 |
| Proces (ISO 4063) | Co dochodzi |
|---|---|
| 111 — ręczne elektrodą otuloną | Długość wytopu elektrody albo prędkość spawania |
| 12 — łukiem krytym | Przy układach wieloelektrodowych: liczba i konfiguracja drutów oraz biegunowość; odległość końcówki prądowej od przedmiotu; oznaczenie, wytwórca i nazwa handlowa topnika; dodatkowy materiał dodatkowy; zakres napięcia łuku |
| 13 — elektrodą topliwą w osłonie gazu | Natężenie przepływu gazu osłonowego i średnica dyszy; liczba drutów; dodatkowy materiał dodatkowy; odległość końcówki prądowej od przedmiotu; zakres napięcia łuku; rodzaj przenoszenia metalu w łuku |
| 14 — elektrodą nietopliwą w osłonie gazu | Średnica elektrody wolframowej i jej oznaczenie wg ISO 6848; natężenie przepływu gazu osłonowego i średnica dyszy; dodatkowe materiały dodatkowe |
| 15 — plazmowe | Parametry gazu plazmowego: skład, średnica dyszy i natężenie przepływu; natężenie przepływu gazu osłonowego i średnica dyszy; typ uchwytu; odległość dyszy od przedmiotu |
Drugie wydanie zastąpiło ISO 15609-1:2004 i wchłonęło sprostowanie z 2005. Zmiany są wąskie, ale warto je znać:
Kreator WPS jest podzielony na te same bloki, których wymaga norma: identyfikacja i powołanie na WPQR, materiał rodzimy i wymiary, szkice złącza, tabela parametrów ściegów, obróbka cieplna, materiały dodatkowe i gaz, podpisy.
Materiał rodzimy ma zapisane oznaczenie, normę odniesienia oraz grupę i podgrupę wg ISO/TR 15608, więc jedna procedura może objąć grupę materiałów tak, jak dopuszcza to punkt 4.3.1.
Każdy ścieg ma proces, spoiwo i jego wymiar, prąd, napięcie, rodzaj prądu i biegunowość, prędkość spawania, prędkość podawania drutu oraz energię liniową — całe punkty 4.4.9, 4.4.10 i 4.4.17 w jednej tabeli.
Postać złącza i kolejność ściegów pochodzą z wbudowanego designera złączy razem z wymiarami, więc punkt 4.4.2 jest rysunkiem w dokumencie, a nie kserówką doczepioną na końcu.
Dokument drukuje się z językiem głównym i opcjonalnym drugim pod spodem — polskim, angielskim albo niemieckim. Jeden WPS, który przeczyta i hala, i inspektor klienta.
Dokumenty przechodzą od szkicu przez opublikowany do zarchiwizowanego i mają numer wersji rosnący przy każdej publikacji, więc instrukcję trzymaną przez spawacza da się powiązać z konkretnym wydaniem.
Protokoły WPQR, uprawnienia spawaczy wg ISO 9606 z ostrzeganiem o wygasających certyfikatach, urządzenia, materiały i inspekcje są w tym samym systemie, więc powołanie w WPS wskazuje na coś realnego, a nie na katalog na czyimś pulpicie.
Pusta instrukcja technologiczna spawania w układzie, w jakim drukuje ją nasz kreator. Energia liniowa liczy się sama na podstawie numeru procesu, a arkusz jest przygotowany do wydruku na jednej kartce A4. Bez rejestracji i bez podawania adresu e-mail.
Pobierz wzór WPS (XLSX)Otwiera się w Microsoft Excel, LibreOffice i Arkuszach Google. Same formuły arkusza — bez makr. Plik pobierzesz w języku, na jaki ustawiona jest strona.
WeldStack daje kreator WPS, protokoły WPQR, uprawnienia spawaczy i urządzenia w jednym systemie. 7 dni za darmo, bez karty.